Treścią instytucji rozrachunku gospodarczego jest ekonomiczne wyodrębnienie socjalistycznych przedsiębiorstw państwowych. W związku z tym:

- 1) nadaje się jednostce organizacyjnej osobowość prawną stanowi to wyjściowy moment działania przedsiębiorstwa osobowość prawną przedsiębiorstwo otrzymuje przez wpisanie go do rejestru przedsiębiorstw, który prowadzą: Ministerstwo Finansów - dla przedsiębiorstw zarządzanych centralnie i urzędy wojewódzkie - dla przedsiębiorstw terenowych,

Przedsiębiorstwo państwowe jest podstawową, samodzielną jednostką gospodarczą. Głównym elementem określającym socjalistyczne przedsiębiorstwo państwowe jest cel.

Podstawowym zadaniem zjednoczenia jest prowadzenie polityki technicznej i ekonomicznej w skali branży. Wyraża się to przede wszystkim w stwarzaniu zgrupowanym w zjednoczeniu przedsiębiorstwom warunków zapewniających postęp techniczno- organizacyjny . W związku z tym zjednoczenia za pomocą swego zaplecza naukowo-badawczego prowadzą badania i studia prognostyczne w zakresie:

- możliwości i dróg wdrażania osiągnięć najnowszej techniki i organizacji produkcji,

Zjednoczenie jest to organizacja gospodarcza grupująca przedsiębiorstwa państwowe o jednakowej lub podobnej działalności oraz pomocnicze jednostki organizacyjne, np. branżowy instytut naukowy, biuro projektów, biuro lub centrala zbytu.

Każdy z wymienionych wyżej organów dysponuje fachowym aparatem, przygotowującym decyzje gospodarcze ujmowane w planach. Na szczeblu Rady Ministrów aparat taki - jak już wspomniano - stanowi Komisja Planowania przy Radzie Ministrów. W ministerstwach istnieją departamenty (komórki równorzędne) planowania. Plany terenowe opracowują wojewódzkie, miejskie i dzielnicowe komisje planowania, które są jednostkami organizacyjnymi (na równi z wydziałami) urzędów wojewódzkich, miejskich itd.

Terenowymi organami władzy państwowej są rady narodowe w gminach, miastach, dzielnicach miast i województwach. Kierują one całokształtem rozwoju społeczno-gospodarczego terenu oraz oddziaływają na wszystkie jednostki administracji i gospodarki na danym terenie, inspirują ich działalność. Rady narodowe jako podstawowe organy samorządu społecznego organizują samodzielnie zaspokajanie potrzeb ludności swego terenu przy wszechstronnym wykorzystaniu miejscowych inicjatyw.

W skład gospodarki zarządzanej centralnie wchodzą wielkie i średnie przedsiębiorstwa przemysłowe i budowlano-montażowe, koleje, żegluga, łączność, handel zagraniczny, niektóre organizacje i jednostki handlu wewnętrznego, lasy państwowe, niektóre państwowe gospodarstwa rolne oraz. niektóre instytucje socjalne i kulturalne. wą zaspokajania tych potrzeb. Ponadto w pracujących na danym terenie zakładach produkcyjnych i usługowych można łatwiej zatrudnić występujące okresowo nadwyżki siły roboczej.

Zadania ministerstw - wraz z postępującym procesem decentralizacji zarządzania - w ostatnich latach znacznie się zmieniły. Zmierza się bowiem do tego, aby uwalniać je w coraz większym stopniu od wykonywania funkcji bieżących (operatywnych), gdyż tylko w ten sposób będą mogły skupiać swoją uwagę na zagadnieniach ogólnych i długofalowych, m.in. w dziedzinie doskonalenia systemu i organizacji zarządzania poszczególnymi działami i gałęziami gospodarki narodowej, koordynacji międzyresortowej itp.

Zarządzanie przez państwo gospodarką narodową, a w jej ramach działalnością gospodarczą, wymaga zorganizowanego {hierarchicznie zbudowanego) aparatu gospodarczego. W Polsce aparat ten, nazywany także administracją gospodarczą, jest na ogół trzy- szczebłowy (rys. 2-1), tzn. między poszczególnymi ministerstwami a bezpośrednimi wFykonawcami (przedsiębiorstwami) występuje najczęściej szczebel pośredni. Jest nim przeważnie zjednoczenie.

W skład Rady Ministrów wchodzą: prezes Rady Ministrów (premier), wiceprezesi Rady Ministrów, przewodniczący Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, ministrowie.

Strony