Wypływające z systemu finansowego podstawowe zasady gospodarki finansowej przedsiębiorstw można ująć w następujące punkty:

System finansowy przedsiębiorstw państwowych stanowi zespół norm organizacyjno-prawnych regulujących gospodarkę finansową przedsiębiorstwa. Punktem wyjścia w rozwiązaniach tego systemu jest podstawowa zasada ustrojowa gospodarki socjalistycznej - centralizmu demokratycznego, którego istota polega na kojarzeniu centralnego kierownictwa z szerokim zakresem uprawnień przedsiębiorstw.

W rozwiniętej gospodarce towarowo-pieniężnej, a taką właśnie jest gospodarka typu socjalistycznego, prawie wszystkie zjawiska ekonomiczne i społeczne przebiegają przy udziale pieniądza, znajdują odbicie w gospodarce pieniężnej (finansowej).

Drugą, obok inkasa, podstawową formą rozliczeń jest polecenie przelewu. Przy tej formie płatnik wydaje bankowi dyspozycję obciążenia jego rachunku określoną kwotą i uznania nią rachunku dostawcy (zapisania na jego dobro kwoty określonej w poleceniu przelewu). Bank obciąża rachunek dłużnika najpóźniej w następnym dniu roboczym po przyjęciu polecenia przelewu,

Jak już wyjaśniono, obrót bezgotówkowy jest podstawową formą rozliczeń pieniężnych jednostek gospodarki uspołecznionej, organizacji gospodarczych, instytucji i urzędów. Szeroki zakres obrotu bezgotówkowego stwarza dogodne warunki dla kierowania całością obiegu pieniężnego oraz ułatwia regulowanie tego obiegu. Obrót bezgotówkowy przyczynia się do oszczędności w produkcji znaków pieniężnych i zmniejszenia kosztów obiegu oraz zapewnia większe bezpieczeństwo obrotu.

W związku z obowiązkiem przeprowadzania rozliczeń między jednostkami gospodarki uspołecznionej w formie bezgotówkowej gospodarka kasowa tych jdnostek podlega szczególnym rygorom określonym w przepisach dotyczących rozliczeń pieniężnych. W myśl tych przepisów wypłaty gotówkowe mogą być dokonywane ze środków podjętych z rachunku bankowego, przy czym podejmując gotówkę z banku jednostka gospodarki uspołecznionej jest obowiązana określić jej przeznaczenie.

W rozliczeniach między jednostkami gospodarki uspołecznionej obowiązuje generalna zasada, zgodnie z którą jednostki te są obowiązane do rozliczenia wzajemnych płatności za dostawy, roboty i usługi w formie bezgotówkowej. Obowiązek rozliczeń bezgotówkowych dotyczy płatności przekraczających 5000 zł. Sumy niższe mogą być rozliczane w gotówce.

Rozliczenie wykonawcy za wykonanie umowy lub jej części, stanowiące umówiony przedmiot odbioru, następuje na podstawie faktury, którą wystawia wykonawca na podstawie protokołu odbioru, stanowiącego jej integralną część najpóźniej w ciągu 20 dni od daty zakończenia odbioru. Odbiór dokonany przez zleceniodawcę ma na celu:

- przejęcie wre władanie wykonanego zadania inwestycyjnego lub jego części po sprawdzeniu należytego wykonania,

Jeżeli ustalony w umowie okres wykonywania przedmiotu odbioru, składającego się z kilku obiektów, jest dłuższy niż 12 miesięcy, strony mogą ustalić w umowie, że wykonawca w7ystawia faktury częściowe za określone w umowie zakończone obiekty bez dokonywania odbioru. Liczba faktur częściowych dla jednego przedmiotu odbioru nie może być większa niż trzy.

Obecnie obowiązujące zasady rozliczeń za roboty budowlano-montażowe przewidują trzy zasadnicze formy rozliczeń wykonawców ze zleceniodawcami, a mianowicie:

- rozliczenia jednorazowe, obejmujące wykonanie umowy lub jej części stanowiącej przedmiot odbioru,

- rozliczenia kilkufazowe za pomocą faktur częściowych,

- rozliczenia za pomocą faktur miesięcznych, wystawionych na podstawie protokołów częściowego odbioru robót.

Strony